Dit documentje is geschreven voor de Visuaide Trekker, maar de beschreven oplossingen kunnen wellicht ook voor andere systemen worden gebruikt, maar een dergelijk gebruik is geheel voor eigen verantwoordelijkheid van de gebruiker.

Aan deze beschrijving(en) kunnen geen rechten worden ontleend. De schrijver aanvaardt geen verantwoordelijkheid voor eventuele problemen die voort vloeien uit het toepassen van wat hier beschreven is.

Als u vragen of aanvullingen hebt of als u onjuistheden of onzorgvuldigheden aantreft, laat mij dat dan gerust weten via E-mail jaap.van.lelieveld@xs4all.nl dan kan ik de tekst opknappen.

2 Hoe ziet de Trekker er uit en hoe draag je de Trekker?

2.1 De onderdelen van de Trekker

De Trekker bestaat uit vier componenten, die aan een draagband zijn bevestigd. Deze draagband wordt bij voorkeur over één schouder gedragen.

De verschillende onderdelen zijn:

1. De CompaQ iPAQ (3950 of 4150). Deze z.g. handheld computer doet het rekenwerk. Het ontvangt de signalen van de GPS ontvanger, interpreteert deze gegevens en zoekt de bijbehorende plaats op de kaart. De kaart is opgeslagen op een verwisselbare geheugenkaart, die eenvoudig vervangen kan worden zodat gemakkelijk naar een andere kaart kan worden overgeschakeld. De iPAQ zorgt uiteraard ook voor de kunstmatige spraak. De iPAQ is opgeborgen in een harde kunststof houder, die onderaan de draagband bevestigd is en daardoor dus in de praktijk ter hoogte van de buik van de gebruiker hangt. Het is hierdoor mogelijk de toetsen van de iPAQ te bedienen zonder daarvoor moeilijke toeren uit te hoeven halen.

2. Een versterker/luidsprekertje ter grote van een luciferdoosje, dat met een klemmetje op de draagband of op kleding kan worden geklipt. Met een volumeregelaar op het luidsprekertje kan het geluidsniveau aan de wensen van de gebruiker en het omgevingslawaai worden aangepast.

3. De antenne van de GPS-ontvanger, die dus luistert naar de satellieten die rond de aarde cirkelen, is iets groter als het luidsprekertje. Deze is min of meer vast op het hoogste punt van de draagband geplaatst. Het is begrijpelijk, dat dit een goede positie is, omdat een hoge plaats natuurlijk de ontvangst van de satellietsignalen ten goede komt.

4. Ten slotte is er op de draagband een extra batterij geplaatst om de GPS-ontvanger en het luidsprekertje van een eigen stroombron te voorzien. Het verlengt hiermee de werktijd van de iPAQ. In dit doosje is ook de GPS-ontvanger opgeborgen.

2.2 Hoe de Trekker dragen

Onderstaand wat tips over hoe de Trekker het best gedragen kan worden:

1. De Trekker kan het best over één schouder worden gedragen: steek één arm door de draagband en til deze vervolgens over uw hoofd en laat ‘m zakken op één schouder.

2. Welke schouder u kiest maakt voor de Trekker eigenlijk niet uit. Voor geleidehond gebruikers is de linker schouder het prettigst. De Trekker hangt dan immers rechts.

3. Zorg er voor, dat de antenne zoveel mogelijk horizontaal (plat) op uw schouder ligt. Hoe beter de antenne horizontaal ligt hoe beter alle satellieten ontvangen kunnen worden.

4. Kies een prettige plaats voor de luidspreker. Let er daarbij echter goed op, dat het snoertje van de luidspreker niet over of dicht langs de antenne ligt. Dit kan de ontvangst van de satellietsignalen sterk storen. Leg het snoertje bij voorkeur onder de draagband, waar het de antenne passeerd.

5. De Trekker kan goed onder een jas of vest worden gedragen. Zeker als het nat weer is verdient dit sterk de aanbeveling. De Trekker instalatie is niet waterdicht. Let wel op ritsen of andere metalendelen en zorg er voor dat deze de antenne niet afschermen.

6. Door de wijze, waarop de onderdelen op de draagband zijn geplaatst kan de Trekker heel goed worden gebruikt samen met een rugzak. Zorg er echter altijd voor, dat de antenne goed uitzicht blijft houden.

7. Let er op, dat de PDA altijd aan de twee uiteinden van de draagband hangt en niet aan de snoeren “trekt” .

3 Waar ben ik?

Bij gewoon gebruik, d.w.z. als u zich “op de kaart” bevindt, wordt de “waar ben ik” informatie als volgt bepaald.

1. De GPS ontvanger – één van de componenten van de Trekker – geeft voortdurend locatie-informatie door aan de Trekker computer. De GPS ontvanger doet dit in de vorm van z.g. coördinaten noorder- of zuiderbreedte en ooster- of westerlengte.

2. De Trekker computer gaat met de ontvangen coördinaten aan de slag en zoekt of de ontvangen coördinaten op de kaart voorkomen, d.w.z. of de ontvangen coördinaten “op een straat” kunnen worden afgebeeld. U bent dan dus ... op die straat. Gedurende dit proces hoort u de regelmatige bliepjes.

3. Als de Trekker bij de coördinaten geen “straat” kan vinden, schakelt de Trekker automatisch naar de “vrije mode”.

4 De Trekker en het gebruik van de kaart

De kaart, die in de Trekker zit, ziet er heel anders uit, dan een kaart op papier. Een Trekkerkaart is eigenlijk niet meer dan een lijst met straatdelen, waarvan slechts enkele basisgegevens bekend zijn, zoals de coördinaten van het beginpunt en het eindpunt van het straatdeel, de huisnummers in dat straatdeel, de postcode e.d. Eén straat, weg of plein kan dus uit één of meer straatdelen bestaan.

De Trekker ziet een straat als een strook met een lengte van het beginpunt tot het eindpunt en met een breedte van zo'n 50 M. De werkelijke breedte van de rijweg of de totale straat weet de Trekker dus niet. Ook informatie over de aanwezigheid van trottoirs is er niet.

Een kruispunt wordt "ontdekt" als de coördinaat van het ene straatdeel "raakt" aan een ander straatdeel. Op basis van de richting van elk straatdeel kan worden uitgerekend, wat die straatdelen met elkaar te maken hebben: een kruispunt ("kruist"), een gewone naamsverandering ("2 wegkruising") etc.

De Trekker weet dus niet hoe "groot" een straatdeel of kruising in werkelijkheid is. Een kruising van landweggetjes vindt hij hetzelfde als de kruising van twee snelwegen.

4.1 Plaatsbepaling op de kaart

Als de Trekker weet op welke coördinaten u bent, zal hij op de kaart gaan zoeken naar een straatdeel, waarvan de coördinaten zo zijn, dat uw plaats daar in past. Het is dus denkbaar, dat er meerdere straatdelen in aanmerking komen. Ook hier geldt immers de schijnbare breedte van 50 m weer.

Dit kan er dus toe leiden, dat als straten dicht bij elkaar liggen de Trekker soms een andere straat vindt dan u zou verwachten.

Als de Trekker "bliept" is hij bezig door de lijst van straatdelen te rennen om er één te vinden, die 't zijn kan...

4.2 Grotere wegen

Wegen met een middenberm worden vaak opgenomen in de vorm van twee parallelle straatdelen. Bij het zoeken op de kaart kan dit onvoorspelbare resultaten opleveren, omdat deze straatdelen immers heel dicht bij elkaar liggen, kun je de ene keer op de linker weghelft een andere keer op de rechter weghelft

terecht komen. Dit kan gevolgen hebben voor het aangeven van zijstraten, die immers niet altijd van beide weghelften bereikbaar hoeven te zijn. Het kan zo gebeuren, dat je - als je langs een dubbele weg wandelt - de ene keer andere zijstraten hoort dan een andere keer.

Dit merk je ook, als je vanuit een zijweg een dubbele weg benaderd. De Trekker noemt dan de overkant "straat zonder naam". In werkelijkheid is dit het stukje

straat dat de middenberm is. De echte straat aan de overkant zegt de Trekker dan niet.

4.3 Belangrijke punten

In de lengte van de straat worden de "belangrijke punten" geplaatst, d.w.z. dat een belangrijk punt een afstand heeft t.o.v. het beginpunt. Het is daarom

niet mogelijk om met een belangrijk punt iets in de breedte van een straat aan te geven. Of - om het anders te zeggen - als u twee belangrijke punten maakt

voor twee winkels, die in een winkelstraat (precies) tegenover elkaar liggen, dan liggen voor de Trekker die belangrijke punten op dezelfde plaats.

Dit geldt zowel voor reeds aanwezige punten op de kaart als voor zelf toegevoegde belangrijke punten.

5 Een geplande route lopen

Een geplande route begint altijd op een kruispunt van wegen en eindigt bij het eindpunt. Ook afwijkingen van de route worden aangegeven als u bij een kruispunt komt, dat niet op de route ligt. Toch kunt u – als u zekerheid wilt hebben – controleren of u op de route bent. De “waar ben ik” knop geeft u namelijk de informatie over het volgende kruispunt en zal dan melden of dat kruispunt al dan niet op de route ligt.

Als u van de route geraakt bent en weer terug komt op de route, dan zal de Trekker de juiste richting aangeven zodra u weer op een kruispunt komt, dat wel op de route ligt. Herplannen van de route is dus niet nodig.

Als u dus even verkeerd zit ... ga dan gewoon terug en alles komt goed.

Herplan de route wel als u – om welke reden dan ook – een andere route wilt nemen, dan de Trekker bedacht heeft. Daar kunnen allerlei redenen voor zijn., zoals wegopbrekingen, een weg die u echt niet wilt etc. Wacht echter met het herplannen totdat u ver genoeg weg bent van de oorspronkelijke route. Als u dat niet doet, zal de Trekker geen nieuwe route plannen, maar u terug sturen naar de oude route in plaats van een nieuwe route te berekenen.

6 De Trekker in de vrije mode

Als de Trekker op de kaart geen straat kan vinden “waar u bent” wordt automatisch omgeschakeld in de vrije mode met de melding ¨begin van de vrije mode¨. Kom je weer op gebied waar de kaart bekend is, dan schakelt de trekker weer terug met de melding: “eind van de vrije mode”.

De “vrije mode” is eigenlijk heel eenvoudig. Als u een nieuwe kaart geladen hebt of als u een net nieuwe Trekker in gebruik neemt, dan is alles buiten de kaart een witte vlek; dat deel van de kaart is als het ware leeg.

Als uw Trekker in de “vrije mode” terecht komt kunt u – net als wanneer u wel “op de kaart“ bent – en op precies de zelfde manier “belangrijke punten” maken.

6.1 Een belangrijk punt in de vrije mode

Als u een belangrijk punt maakt in de vrije mode plaatst de Trekker een “punt” op de kaart. Zo’n punt wordt vastgelegd met zijn coördinaten. Er is immers geen straat op de kaart aangegeven. Zo’n punt op de kaart is een cirkel en heeft een omtrek van zo’n 20 M. Het middelpunt van die cirkel is meestal niet exact de plaats waar u stond toen u het punt vastgelegd hebt, maar het ligt er wel heel dichtbij. De reden hiervoor is, dat de Trekker de coördinaten net even iets onnauwkeuriger ziet dan de werkelijkheid is. Een coördinaat is een getal, dat er bijvoorbeeld uit ziet als 52.43432 graden noord. Omdat het aantal cijfers achter de komma beperkt is, is de nauwkeurigheid dus ook beperkt.

Als u al wandelend weer binnen zo’n cirkel komt, zal de Trekker het punt melden. Van welke kant u de cirkel binnenkomt maakt niet uit.

De Trekker zal melden ¨puntnaam richting afstand¨. Dit klinkt dan als ¨mijnpunt 45 graden links 7 meter¨. Deze informatie klinkt heel erg ingewikkeld, maar is eigenlijk overbodig. Het enige dat echt van belang is, is dat u binnen de cirkel van het belangrijke punt bent gekomen. De overige informatie geeft exact aan, waar - volgens de Trekker – het punt precies ligt. Zie verder onder richting in paragraaf 6.2.2 voor een uitleg over de betekenis van de graden links of rechts.

6.2 Functies van de Trekker in de vrije mode

Als u in de vrije mode terecht gekomen bent, zijn er enkele veranderde en nieuwe functies beschikbaar.

6.2.1 Waar ben ik?

In de vrije mode zoekt de “waar ben ik” knop het dichtstbij gelegen belangrijke punt. Dit kan een zelf gemaakt punt zijn, maar het kan ook een belangrijk punt op de kaart zijn.

6.2.2 Belangrijke punten in de omgeving

Veel boeiender, maar ook wat ingewikkelder is de dialoog die u krijgt als u de “waar ben ik” knop langer vast houdt. Deze informatie omvat alle belangrijke punten in de omgeving. De informatie, die gegeven wordt is vrij uitgebreid en omvat:

1. Een lijst van alle punten binnen een straal van 500 meter gesorteerd op afstand. Het dichtst bij zijnde punt staat als eerste in de lijst.

2. De naam van het punt (tekst).

3. De plaats waar het punt zich ten opzichte van u bevindt uitgedrukt in graden (zie verder).

4. Uw afstand tot het punt.

5. De eventueel aanwezige door de gebruiker ingesproken tekst bij dit punt.

Door in de lijst te bewegen kunt u alle punten in de omgeving vinden met alle detail gegevens. Hoe verder u in de lijst zakt, hoe verder het punt weg zal liggen.

Merk op, dat u even op en neer moet wiebelen om alle details van het eerste punt volledig te horen.

Richting

De Trekker geeft aan in welke richting het punt ten opzichte van uw positie ligt en gaat daarbij uit van de richting waarin u het laatst echt gelopen hebt:

- Recht voor u ofwel gewoon door lopen is “0 graden”.

- Pal links van uw positie is “90 graden links”.

- Pal recht van uw positie is “90 graden rechts”.

- Recht achter u is “180 graden”.

De Trekker kan dus zeggen, dat een punt zich op “135 graden links, 40 meter” bevindt. Ga nu als volgt te werk:

1. Als het punt “links” ligt, steek dan (in gedachten...) uw linker arm recht naar links uit.

2. Is het getal kleiner dan 90 draai dan uw arm naar voren.

3. Is het getal groter dan 90 draai dan uw arm naar achteren.

4. Probeer in te schatten hoe ver u draaien moet: 45 graden is schuin links voor; 135 graden is schuin links achter.

5. Uw hand wijst nu in de richting van het punt.

6. De afstand ... daar kunt u zich wel wat bij voorstellen.

Voor een positie rechts kan uiteraard dezelfde procedure worden gevolgd maar dan met de rechter arm.

Nog enkele opmerkingen over deze dialoog:

- Als u verder loopt, terwijl de dialoog nog actief is, dan zullen de actuele gegevens zoals afstand en richting worden aangepast. De volgorde in de lijst zal echter niet worden aangepast. Dit kan dus tot verwarring leiden.

- Als u een groter gebied dan 500 meter in alle richtingen wilt bekijken, dan is er een knop (met de tuimeltoets bereikbaar) om dit aan te geven.

- Verlaat de dialoog net als alle andere dialogen door de Escape toets vast te houden tot het venster gesloten wordt.

6.3 Lopen in de vrije mode

Als u gebruik wilt maken van de vrije mode toch enkele tips, die kunnen helpen om niet te verdwalen.

- Als u een groot gebied in gaat in de vrije mode, maak dan een “belangrijk punt” aan kort, nadat de vrije mode gestart is. Dat stelt u altijd in staat het beginpunt terug te vinden.

- Maak tijdens het wandelen regelmatig een “belangrijk punt” aan. Denk hierbij aan afstanden van zo’n 200 á 300 meter. Dit zorgt ervoor, dat u altijd een volgend belangrijk punt zult vinden in de “belangrijke punten in uw omgeving“ dialoog. Het zorgt er bovendien voor, dat de schade beperkt blijft als u toch het spoor bijster mocht raken.

- Maak niet te veel punten op een klein gebied aan. Dat leidt alleen maar tot verwarring.

- Maak altijd een belangrijk punt aan bij een (duidelijke) bocht in een pad ook als er geen echte kruising of splitsing is. Dit beperkt de kans op verkeerde conclusies bij het herwandelen.

- Let op bij grote open plekken en weiden. Omdat een belangrijk punt in de vrije mode maar een cirkel omvat van zo’n 20 meter kunt u dan gemakkelijk een punt missen. Maak in zo’n geval punten altijd aan een herkenbare rand van het terrein of bij het begin van een pad.

- Bedenk, dat u een belangrijk punt van alle kanten kunt benaderen. Een gesproken instructie: “ga hier links af” wordt daarmee zeer betrekkelijk, want als u van de tegenoverliggende richting komt, zou u immers “rechts af” moeten gaan om dezelfde weg te nemen. Probeer als dat kan extra informatie toe te voegen, waaruit de bedoelde richting blijkt. Meestal ... is dat moeilijk, maar misschien staat er wel een dikke boom of een paaltje, een heuveltje of zo.

- Als u een specifieke route gemaakt hebt, hernoem dan de punten, die voor die route van belang zijn. Kies namen in een herkenbare reeks. Bijvoorbeeld: “rp 01” t/m “RP 20”. Merk op, dat er bij punt 1 een extra nulletje voor staat. Dit zorgt er voor, dat de punten in de juiste volgorde – die van de route – blijven staan.

- Het heeft nauwelijks zin de gesproken teksten te vervangen door getypte teksten. Nog los van het feit, dat dit een ingewikkeld en tijdrovend proces is, is de beloofde ruimte besparing maar erg gering in verhouding tot de beschikbare ruimte op een geheugenkaartje.

- Kijk – als u daar behoefte aan hebt – gerust regelmatig m.b.v. de “belangrijke punten in uw omgeving” dialoog of u nog in de goede richting loopt. Er van uit gaande dat u de punten netjes aangemaakt hebt, moet het volgende punt in een gebied tussen 20 graden links voor en 20 graden rechts voor u liggen. U zult zien, dat u op den duur op de automatisch verstrekte informatie gaat vertrouwen zonder dit regelmatig te controleren.

- Let altijd goed op de door u zelf gegeven volgorde in de naamgeving. Zeker bij kronkelende paden / routes kan het immers gebeuren, dat een punt, dat twee of drie plaatsen verder op de route ligt, in de praktijk dichterbij is dan het punt waar u (eerst) heen moet. Laat u daardoor niet verwarren!

- Bedenk wel voortdurend, dat de laatst gelopen richting bepalend is voor de door de Trekker gegeven informatie.

6.4 Als u toch verdwaald bent wat dan?

Als u echt zeker weet, dat u “ verkeerd” zit, wat moet er dan gebeuren?

1. Verlies uw hoofd niet en ga niet rond rennen, want dat helpt niet.

2. Als u niet zeker van de laatst gelopen richting bent, loop dan eerst een eindje (zo’n 30 meter).

3. Open de “ belangrijke punten in uw omgeving” dialoog.

4. Zoek in de lijst het punt op, waarvan u nog zeker weet, dat u er gepasseerd bent.

5. Loop terug tot dit punt. U kunt regelmatig controleren of u inderdaad naar het betreffende punt toe gaat. Vergeet niet regelmatig de dialoog te sluiten en te heropenen om de volgorde goed te houden.

6. Als u het laatst bekende punt bereikt hebt, kies dan de juiste weg.

7. Bedenk wel, dat de gegeven instructie “ ga links af” nu misschien anders geïnterpreteerd moet worden. Controleer dit eventueel aan de hand van de positie van het vorige goede punt. Loop eventueel een 30-tal meters de kant op waar u vandaan gekomen zou moeten zijn. Het voorlaatst bekende punt moet dan “voor u“ zijn. Als dit klopt keer dan weer om en volg de instructie op het punt waar u de vorige keer fout liep op.

8. Controleer na een redelijke afstand of u nu wel goed gekozen hebt met de positie van het volgende punt op de route. Zo niet ... vervelend maar gewoon de procedure rustig herhalen.

9. Schaam u niet als u een keertje – of twee keertjes – fout zit. Dat schijnt zelfs goed zienden te overkomen, dus waarom ons niet? Het enige dat telt is dat ook u na verdwaalt te zijn, de gewenste route weer kunt vervolgen.

Veel succes.

7 Veiligstellen en installeren van een set POIs

Het is mogelijk om een volledige set belangrijke punten (POIs) van een Trekker kaart af te halen of om ze er weer op te zetten. Zo kunt u – voor de veiligheid – uw eigen belangrijke punten veilig stellen en er – al dan niet tijdelijk – andere punten voor in de plaats zetten.

7.1 Belangrijke punten veiligstellen

Ga als volgt te werk om alle belangrijke punten van één Trekker kaart veilig te stellen (back-up):

1. Reserveer op uw computer een plaats om de bestanden op te slaan. Maak met de MS verkenner bijvoorbeeld een speciale Trekker folder.

2. Sluit de Trekker op de gebruikelijke wijze aan gebruik makend van MS Active Sync.

3. Open een tweede MS verkenner en ga achtereenvolgens naar: “mobile device”, “my pocket PC”, “storage card”, “pois”.

4. Hier vindt u één of meer folders, die gelijk van naam zijn als de kaart. Selecteer deze folders tegelijk of één voor één.

5. Kopieer de folder(s) met Ctrl+C.

6. Ga naar de andere verkenner en plaats de bestanden in de nieuw gemaakte folder met Ctrl+v. Het kopiëren kan enige tijd duren.

7. Controleer of alle in aanmerking komende folders gekopieerd zijn.

8. De belangrijke punten zijn nu veilig gesteld.

7.2 Belangrijke punten op de kaart zetten

Ga als volgt te werk als u een volledige set belangrijke punten op een Trekker kaart wilt zetten:

1. Sluit de Trekker op de gebruikelijke wijze aan gebruik makend van MS Active Sync.

2. Open een MS verkenner en ga achtereenvolgens naar: “mobile device”, “my pocket PC”, “storage card”, “pois”.

3. Bedenk of u de huidige belangrijke punten op de kaart wilt vervangen. Zo niet maak dan eerst een back-up (zie hiervoor).

4. Open een tweede MS verkenner en ga naar de folder, waar de belangrijke punten staan, die u wilt overbrengen.

5. Selecteer de folder(s), die een naam hebben die bij uw kaart hoort. Dit kunnen er één of meer zijn.

6. Kopieer de folders met Ctrl+c.

7. Ga naar de eerste MS verkenner.

8. Verwijder de mappen, die u gaat vervangen.

9. Plak de bestanden daar met Ctrl+v. Het plakken kan enige tijd duren.

10.U kan een tussen scherm krijgen, dat aangeeft, dat bestanden ongezet zullen worden naar PDA formaat. Kies in dat geval “OK”.

11.U kan ook een vraag krijgen of ¨bestaande bestanden¨ overschreven moeten worden. Als u eerder een back-up maakte of geen belang hecht aan de huidige belangrijke punten, kies dan ¨Ja¨, “ Ja op alles” of ¨OK¨. De oude belangrijke punten zullen dan worden vervangen.

12.Als alle folders gekopieerd zijn, kunt u de PDA losmaken. De belangrijke punten zijn dan overgebracht.

13.Herstart de Trekker software om er zeker van te zijn, dat de Trekker de juiste belangrijke punten gebruikt.