De audioregistratie van een TV productie: Herfst in riga

Gegevens over deze productie

Details

Aleksej Arboezov (1908-1986) geldt als één van de populairste Sovjetrussische toneelschrijvers van zijn tijd. Dat betekent bijna per definitie dat hij zich conformeerde aan de eisen van het socialistisch realisme.

'Herfst in Riga' is het relaas van de toenadering tussen een geneesheer-directeur van een sanatorium en één van zijn patiënten.

Net zoals in alle andere kunsten in de voormalige Sovjet-Unie ging het theater vanaf het begin van de dertiger jaren gebukt onder een ijzeren regime. Aan de voorafgaande bloeiperiode van experimenteren en vormvernieuwing kwam een abrupt einde. Voortaan werden toneelschrijvers gedwongen een bijdrage te leveren aan de voortgang van de revolutie. In de praktijk betekende dit dat maatschappijkritiek of 'decadente' psychologische karakterstudies uit den boze waren.

De eis van het socialistisch realisme leidde ertoe dat het leeuwedeel van de theaterstukken die het licht zagen een bloedeloze inhoud paarden aan een hoog propagandistisch gehalte. De meeste van dergelijke stukken zijn in het westen onbekend.

Opvallend aan 'Herfst in Riga' (1977) is nu juist dat propaganda voor het socialisme bijna volledig ontbreekt. Er zit weliswaar een verwijzing in naar de Grote Vaderlandse Oorlog (WO II) als de hoofdpersonen Rodion Nikolajevitsj en Lidia Vasiljevna een erebegraafplaats bezoeken, maar dat is functioneel omdat haar zoon en zijn echtgenote beiden in de oorlog zijn gesneuveld.

Geneesheer-directeur Nikolajevitsj en patiënte Vasiljevna gaan hierdoor getekend door het leven. Bovendien zijn ze allebei alleenstaand, want de echtgenoot van Vasiljevna, een clown in het circus, heeft haar in de steek gelaten voor een ander.

Desondanks proberen ze hoog te houden dat ze er niet onder lijden. Sterker nog, alle twee simuleren ze dat ze getrouwd zijn. Gaandeweg het stuk wordt echter duidelijk dat ze een groot gemis voelen.

De toenadering tussen de geneesheer-directeur en zijn patiënte verloopt allesbehalve vlotjes. Hij verwijt hàar dat ze met haar nadrukkelijke aanwezigheid (ze houdt van zingen) de rust van de andere patiënten verstoort. Op haar beurt verwijt zij hèm dat hij zo wrevelig en bars tegen haar doet. In eerste instantie ziet het er dan ook geenszins naar uit dat het tweetal nader tot elkaar komt.

De dialoog tussen Nikolajevitsj en Vasiljevna bestaat bijna in zijn geheel uit korte strofen. Er wordt voortdurend naar een conflict toegewerkt die echter nooit echt hoog oploopt. Daarna is er meestal weer sprake van verzoening en toenadering. Als een golfbeweging kabbelt het stuk naar het verrassende einde.

Download (geluids)bestand(en) van: Herfst in riga

Tip: Als downloaden niet lukt: rechtermuisknop en kies dan "Doel opslaan als..."

Gaat downloaden van deze site niet altijd zoals u verwacht dat het gaan moet? Kijk dan eens bij de download tips